અઝોલાની ખેતી ડાંગરના ખેતરમાં કરો, તેનાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધશે

આ સમયે ખરીફ પાકોની વાવણીની સિઝન શરૂ થઈ ગઈ છે. ખરીફ સિઝનમાં ઉગાડવામાં આવતા પાકોમાં ડાંગરનું મહત્વનું સ્થાન છે. ઘણા રાજ્યોમાં ડાંગરની ખેતી મુખ્ય પ્રથા છે. જો ડાંગરના ખેતરમાં અઝોલાની પણ ખેતી કરવામાં આવે તો ખેડૂતોને ઘણો નફો મળી શકે છે.

અજોલા ડાંગર માટે વરદાનથી ઓછું નથી. અઝોલામાં નાઈટ્રોજનની પૂરતી માત્રા હોય છે જે જમીનની ફળદ્રુપતા વધારવામાં મદદરૂપ થાય છે. તે ડાંગરમાં રાસાયણિક ખાતરોની અછતને પૂર્ણ કરે છે, જેના કારણે ડાંગરની ખેતીમાં રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ ઓછો કરવો પડે છે, જે ખર્ચ ઘટાડે છે.

આ ઉપરાંત એઝોલા દૂધાળા પશુઓ માટે પણ સારો ચારો છે. તેને ખાવાથી પશુઓનું દૂધ વધે છે. આજે અમે તમને અઝોલાની ખેતી વિશે માહિતી આપી રહ્યા છીએ.

અઝોલાની ખેતી શું છે

સૌથી પહેલા તો ચાલો જાણીએ કે એઝોલા શું છે, પછી જણાવી દઈએ કે એઝોલા એક જળચર ફર્ન છે જે સમશીતોષ્ણ વાતાવરણમાં જોવા મળે છે. તે ડાંગરની ખેતી માટે ઉપયોગી છે. ફર્ન પાણી પર લીલા પોપડા જેવું લાગે છે.

વાદળી-લીલા શેવાળ સાયનોબેક્ટેરિયા આ ફર્નના તળિયે સિમ્બિઓન્ટ તરીકે જોવા મળે છે, જે વાતાવરણીય નાઇટ્રોજનને રૂપાંતરિત કરે છે. તેનો નાઇટ્રોજન રૂપાંતર દર હેક્ટર દીઠ આશરે 25 કિગ્રા છે.

સમજાવો કે નાઈટ્રોજન જમીનના સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તેથી, અઝોલાની ખેતી ડાંગરના પાક અને ખેતરની જમીન બંનેને લાભ આપે છે.

ડાંગરની ખેતી: ડાંગરની સ્વર્ણ શક્તિ જાત ઓછા પાણીમાં વધુ ઉત્પાદન આપશે

અઝોલાની વિવિધતા ભારતમાં જોવા મળે છે

અઝોલાની પ્રજાતિઓ મુખ્યત્વે ભારતમાં જોવા મળે છે, અઝોલા પિનાટા. તે એકદમ ગરમી સહન કરતી વિવિધતા છે.

ડાંગરના ખેતરમાં અઝોલા કેવી રીતે ઉગાડવું

કૃષિશાસ્ત્રીઓના મતે લીલા ખાતર તરીકે, એઝોલાને પાણી ભરાયેલા ખેતરમાં બે થી ત્રણ અઠવાડિયા માટે એકલા ઉગાડવામાં આવે છે, બાદમાં, ડાંગરની રોપણી કરતા પહેલા પાણી બહાર કાઢીને એઝોલા ફર્નને ખેતરમાં ઉમેરવામાં આવે છે. અથવા ડાંગરની રોપણી પછી એક અઠવાડિયા પછી, પાણી ભરાયેલા ખેતરમાં 4-5 ક્વિન્ટલ તાજા અઝોલાનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે.

આનાથી ડાંગરમાં રાસાયણિક ખાતરની જરૂરિયાત ઓછી થાય છે અને ઉત્પાદન વધે છે. સમજાવો કે એઝોલા વાતાવરણીય કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને નાઈટ્રોજનને અનુક્રમે કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ અને એમોનિયામાં રૂપાંતરિત કરી શકે છે અને વિઘટન પછી, પાકને નાઈટ્રોજન અને જમીનમાં કાર્બનિક કાર્બન સામગ્રી પ્રદાન કરે છે જે જમીનના સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ સારું છે.

દુધાળા પશુઓ માટે પણ સારો આહાર છે

એઝોલાનો ઉપયોગ પશુધન, મરઘાં અને માછીમારી માટે ચારા તરીકે કરી શકાય છે. સૂકા અઝોલાનો ઉપયોગ પોલ્ટ્રી ફીડ તરીકે પણ કરી શકાય છે અને લીલો અઝોલા માછલી માટે પણ સારો ખોરાક છે. તેનો ઉપયોગ ઓર્ગેનિક ખાતર, મચ્છર ભગાડનાર, સલાડની તૈયારી અને સૌથી ઉપર બાયો સ્ક્રબર તરીકે થઈ શકે છે કારણ કે તે તમામ ભારે ધાતુઓને દૂર કરે છે.

પશુ આહાર માટે અઝોલાની ખેતી કેવી રીતે કરવી

લીલો ચારો પશુધન માટે ખૂબ જ સારો માનવામાં આવે છે. અઝોલામાં તમામ પોષક તત્વોની હાજરીને કારણે તે પ્રાણીઓ માટે શ્રેષ્ઠ ખોરાક હોવાનું કહેવાય છે. એવું કહેવાય છે કે તેને ખાવાથી દૂધાળા પશુઓમાં દૂધ ઉત્પાદન વધે છે. જો તમે પશુ આહાર માટે એઝોલા ઉગાડવા માંગતા હો, તો તમે નીચેની પદ્ધતિ અપનાવી શકો છો:

  • અઝોલા ઉગાડવા માટે, સૌપ્રથમ સિમેન્ટની ટાંકીમાં 40 કિલો સ્વચ્છ માટી નાખો.
  • 20 લિટર પાણીમાં ચારથી પાંચ કિલો બે દિવસનું ગાયનું છાણ મેળવીને ઉકેલ બનાવો. તેને અઝોલાના પલંગ પર મૂકો.
  • હવે ટાંકીમાં સાતથી દસ સેમી પાણી ભરો અને તેમાં એકથી દોઢ કિલોગ્રામ ‘મધર અઝોલા’ કલ્ચર ઉમેરો.
  • એઝોલા ધીમે ધીમે વધે છે. 12 દિવસ પછી, પ્લાસ્ટિકની ચાળણી દ્વારા દરરોજ એક કિલોગ્રામ અઝોલા દૂર કરો.
  • હવે તેને સાફ કરીને પ્રાણીઓને ખવડાવો.

અઝોલાની ખેતીના ફાયદા

અઝોલાની ખેતીના ઘણા ફાયદા છે. આમાંથી કેટલાક ફાયદા નીચે મુજબ છે:

  • મોટા પાયે ઉત્પાદન કરીને ખરીફ અને રવિ બંને સિઝનમાં તેનો લીલા ખાતર તરીકે ઉપયોગ કરી શકાય છે.
  • અઝોલામાંથી બનાવેલ લીલું ખાતર જમીનની તંદુરસ્તી સુધારે છે. આનાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે, જેનાથી ઉપજમાં વધારો થાય છે.
  • અઝોલા ડાંગરના ખેતરમાં ઘાસચારા અને નિટેલ્લા જેવા નાના નીંદણને પણ દબાવી દે છે.
  • તે સિંચાઈવાળા ડાંગરના ખેતરમાંથી બાષ્પીભવનનો દર ઘટાડે છે.
  • તે રાસાયણિક ખાતરોના ઉપયોગની કાર્યક્ષમતા વધારે છે.
  • અઝોલા છોડના વિકાસ નિયંત્રકો અને વિટામિન્સ મુક્ત કરે છે, જે ડાંગરના છોડના વિકાસમાં મદદરૂપ થાય છે.
  • અઝોલા રાસાયણિક નાઈટ્રોજન ખાતરો (20 કિગ્રા/હેક્ટર)ના વિકલ્પ તરીકે કામ કરી શકે છે અને તે પાકની ઉપજ અને ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે.

અઝોલાની ખેતીમાં શું સાવચેતી રાખવાની છે

અઝોલાની ખેતી કરતી વખતે કેટલીક સાવચેતી રાખવી જોઈએ જેનાથી અઝોલાનું વધુ સારું ઉત્પાદન મેળવી શકાય છે. આ સાવચેતીઓ નીચે મુજબ છે:

  • અઝોલાની ખેતી માટે pH તાપમાન 5.5 થી 7 ની વચ્ચે હોવું જોઈએ.
  • સારી ઉપજ માટે ચેપ મુક્ત વાતાવરણ જાળવવું જરૂરી છે.
  • અઝોલાની સારી વૃદ્ધિ માટે તેને નિયમિતપણે કાપવી જોઈએ.
  • એઝોલાના સારા વિકાસ માટે, લગભગ 35 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન હોવું જરૂરી છે. ઠંડા પ્રદેશોમાં ઠંડા હવામાનની અસરને ઘટાડવા માટે, ફીડ બેડને પ્લાસ્ટિકની શીટથી આવરી લેવી જોઈએ.
  • એઝોલા ઉગાડવા માટે, એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં સીધો અને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ હોય. કારણ કે છાંયડાવાળી જગ્યાએ ઉપજ ઓછી મળે છે.

Leave a Comment